ಏಕೋ ಹಿ ರುದ್ರೋ ನ ದ್ವಿತೀಯಾಯ ತಸ್ಥುಃ

1. ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಸೋಂದಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಸೋಂದಾ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ

• ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ,

• ಧಾರ್ಮಿಕ,

• ಐತಿಹಾಸಿಕ
  ಅಂತಹ ಮಹತ್ತರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಸೋಂದಾ ಪ್ರದೇಶವು ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಸೋಮಧಾಪುರ, ಸುಧಾಪುರ, ಅಮೃತಪುರ, ಸೋವದೆ, ಸೋದೆ, ಸ್ಚಾದಿ ಎಂಬ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು,
ಕ್ರಿ.ಶ. 1555 ರಿಂದ 1763 ರವರೆಗೆ ಸೋಂದಾ ನಾಯಕರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಬೆಳಗಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಲ್ಲೆಲ್ಲ:

• ಶಾಸನಗಳು

• ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು

• ಶಿಲಾ ಶಿಲ್ಪಗಳು

• ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು

• ಮಠಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠಗಳು
  ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಿಂದೆ ಅರಮನೆಗಳು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ವಿವಿಧ ಮಠಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೀಠಗಳು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

 2. ಕಡೆಗುಂಟ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪುರಾತನತೆ

ಸೋಂದಾದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕಡೆಯಗುಂಟ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಷ್ಟಮಂಗಲ ಪ್ರಕಾರ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಲಿಂಗವು ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದು,
ಆದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನಡೆದದ್ದು ಎಂದು ಶಾಸನಾಧಾರಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳ ಪ್ರಕಾರ:
ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೋಂದಾ ಅರಸರ ಮೇಲೆ ಎದುರಾಳಿಗಳ ದಾಳಿ ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಮೂಲ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಡೆಗುಂಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಪುನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

ಈ ಘಟನೆ ಇಂದಿಗೂ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವರ ರಕ್ಷಣೆಯ ದೈವೀಯ ಕಥನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

 3. ಸೋಂದಾ ನಾಯಕರ ಇತಿಹಾಸ

ಸೋಂದಾ (ಸೋದೆ) ಪ್ರದೇಶವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಕ್ರಿ.ಶ. 1555–1763 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಂದಾ ನಾಯಕರು:

• ಶೈವ–ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದರು,

• ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮಠಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು,

• ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು.